Marktmeesterschap met visie op de energietransitie

Over de energietransitie wordt veel geschreven en gepraat. Maar de echte actie blijft nog uit. Afgelopen tijd verschenen meerdere studies kort na elkaar die een duidelijk beeld geven van waar het aan schort. Er mist regie en samenhangend beleid.

De transitie naar een nieuw energiesysteem is er één van ongekende omvang. Zeer complex en de huidige versnipperde en onduidelijke aanpak zorgt ervoor dat consumenten niet weten waar ze aan toe zijn. Wat kan ik doen? Wat wordt er van mij verwacht? Kan ik straks de energierekening nog wel betalen? Allemaal vragen die druk zetten op het draagvlak voor de transitie waar we gezamenlijk in zitten.

Kritiek op energiebelasting voor industrie

Onlangs uitte de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, kritiek op het Nederlandse belastingbeleid voor de industrie. Ze stelt dat grote bedrijven die veel energie verbruiken, hoge kortingen op de energiebelasting krijgen en worden ontzien bij het belasten van de CO2-uitstoot. Het effect daarvan is een onevenwichtige verdeling tussen de belasting voor grote en kleine bedrijven. Bovendien betalen de grootste verbruikers de minste belasting, omdat de Nederlandse overheid grootverbruikerskortingen toekent op de energiebelasting en de ODE, een toeslag voor het financieren van CO2-reductie.

Een ander kritisch punt van de OESO is de focus op CO2-reductie op korte termijn. Projecten die op korte termijn impact maken krijgen miljarden euro’s aan subsidies, maar de investeringen in langetermijnoplossingen blijven achter. Zo is de verdere ontwikkeling van duurzame waterstof nog beperkt. Ik pleitte eerder al voor het inzetten op een waterstofeconomie. Impactvol voor verduurzaming én de concurrentiepositie van Nederland.

Evaluatie van Opslag Duurzame Energie

Naast de kritische blik van de OESO verscheen deze maand ook de evaluatie van de ODE. Deze is uitgevoerd door CE Delft en heeft tot doel een oordeel te geven over de doeltreffendheid en doelmatigheid van dit heffingsinstrument via de energierekening. De conclusie van CE Delft is dat de huidige opzet van de ODE niet houdbaar is. Er moet bijvoorbeeld een beter evenwicht komen in de verdeling tussen grijs en groen en huishoudens en industrie. Eerder presenteerde ik al een alternatief plan dat het maken van duurzame keuzes moet stimuleren én belonen. Kern van het verhaal: geen ODE op groene stroom en groen gas.

Investering nodig van 102 miljard euro

En dan is er nog de studie naar de financiële impact van de energietransitie op het netwerk en de netbeheerders. De studie werd uitgevoerd door PwC in opdracht van Netbeheer Nederland. Conclusie: netbeheerders hebben de komende 30 jaar 102 miljard euro nodig om te investeren in het Nederlandse stroomnet als gevolg van de stijgende vraag naar elektriciteit en de integratie van duurzame energie. Probleem is dat de netwerkbedrijven hiervoor onvoldoende eigen vermogen hebben. Volgens de studie moeten consumenten en de overheid voor zo’n 41 miljard euro bijspringen. Een aanzienlijk financieringstekort dus. Laten we dat vooral niet bij de huishoudens neerleggen.

PwC geeft een aantal suggesties om het tekort terug te brengen. Zo zijn netbeheerders in handen van overheden. Deze aandeelhouders zouden kunnen afzien van (een deel van) hun dividend. Maar omdat dit voor veel overheden een belangrijke inkomstenbron is, zal dat een lastig gesprek worden.

Maar het steeds verhogen van de netbeheerkosten is geen optie. Er zal geld bij moeten vanuit de algemene middelen, we zullen het net efficiënter moeten gebruiken en we moeten openstaan voor oplossingen die in andere landen worden toegepast. Bijvoorbeeld het toelaten van nieuwe aandeelhouders. Dit vergt een wetswijziging, omdat private partijen geen aandeelhouder mogen zijn van onze netwerkbedrijven. Maar het zou een oplossing kunnen zijn tegen het oneindig verhogen van de energierekening.

Een nieuw Deltaplan

In de complexiteit van de energietransitie is een versnipperde aanpak niet wenselijk. Bovengenoemde studies geven mij het beeld dat centrale regie ontbreekt. Net als een sterk samenhangend verhaal, het wenkend perspectief.

De puzzel moet gelegd worden en daar is regie en een eenduidige aanpak en verhaal voor nodig. Ik heb al eerder gerefereerd aan het Deltaplan. Als land waren we toen in staat om een zeer grote opgave aan te gaan. Ik geloof dat we dat nu weer kunnen. Het realiseren van een snelle, effectieve en betaalbare energietransitie. Met regie en met overheden, netbeheerders én de kracht van markt.

Ik doe nogmaals een dringende oproep aan alle politieke partijen om de betaalbaarheid van de energietransitie en de energierekening centraal te stellen in de formatie, bij het opstellen van het regeerakkoord en het maken van de klimaatplannen. Draagvlak onder consumenten is en blijft essentieel voor een succesvolle transitie naar een nieuw energiesysteem. Het is tijd voor marktmeesterschap met visie op de energietransitie.

Bron: Nieuws van Essent rss feed – Bekijk hier de energie aanbiedingen van Essent en van Essent Zakelijk

Kijk en vergelijk zelf en kies uw energie leverancier via de Energie Vergelijker

Plaats een reactie